Słownik odzieży sportowej i treningu
Odzież sportowa ma własny język: rashguard, technologia bezszwowa, V-Cut, Push Up, kompresja, poliamid, RPE czy RIR. Ten słownik zbiera najważniejsze pojęcia związane przede wszystkim z ubraniami treningowymi, ich konstrukcją, materiałami, dopasowaniem i pielęgnacją. Na końcu znajdziesz również podstawowe terminy treningowe, które często pojawiają się na siłowni.
Definicje są krótkie i praktyczne. Tam, gdzie dane pojęcie łączy się bezpośrednio z ofertą lub poradnikiem MAKEUSSTRONG, dodaliśmy naturalny link do odpowiedniej strony.
Fasony i rodzaje odzieży sportowej
Legginsy sportowe
Dopasowane spodnie treningowe wykonane zwykle z elastycznych materiałów. Poszczególne modele mogą różnić się wysokością pasa, konstrukcją tyłu, długością nogawki, rodzajem dzianiny i sposobem wykończenia. W sklepie możesz sprawdzić legginsy sportowe MAKEUSSTRONG.
Legginsy Push Up
Legginsy, których konstrukcja ma wizualnie podkreślać okolice pośladków. Efekt może być uzyskiwany przez marszczenie, linie konstrukcyjne, sposób dziania albo połączenie kilku rozwiązań. Poszczególne modele mogą dawać inny efekt wizualny. Dostępne warianty znajdziesz w kolekcji legginsów sportowych i Push Up.
Szorty sportowe
Krótkie spodenki przeznaczone do aktywności fizycznej. Mogą być dopasowane, luźniejsze albo skonstruowane jako model 2w1. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na długość, pas i sposób, w jaki materiał zachowuje się podczas ruchu. Zobacz damskie szorty sportowe MAKEUSSTRONG.
Spodenki 2w1
Model łączący dwie warstwy: zewnętrzne spodenki oraz wewnętrzną, zwykle bardziej dopasowaną warstwę. Konstrukcja może różnić się pomiędzy produktami, dlatego szczegóły najlepiej sprawdzić na karcie konkretnego modelu.
Top sportowy
Krótka góra stroju sportowego. Topy mogą różnić się stopniem zabudowania, rodzajem ramiączek, konstrukcją pleców, wkładkami i dopasowaniem. Zobacz damskie topy sportowe.
Biustonosz sportowy
Element odzieży przeznaczony do noszenia podczas aktywności fizycznej. Poszczególne modele mogą różnić się konstrukcją, zabudowaniem, rodzajem ramiączek i sposobem podtrzymania biustu.
Rashguard
Dopasowana koszulka sportowa, często z krótkim albo długim rękawem. Taki krój ogranicza ilość luźnego materiału podczas ruchu i dobrze sprawdza się tam, gdzie ważne jest bliskie dopasowanie ubrania do ciała. Zobacz rashguardy damskie MAKEUSSTRONG.
Longsleeve sportowy
Koszulka z długim rękawem. W wersji treningowej może mieć dopasowany lub regularny krój i być wykonana z materiałów technicznych albo klasycznych mieszanek włókien.
Tank top
Koszulka bez rękawów z odsłoniętymi ramionami. W odzieży treningowej taki fason wybierany jest między innymi ze względu na dużą swobodę ruchu górnej części ciała. Zobacz męskie tank topy MAKEUSSTRONG.
Koszulka techniczna
Koszulka sportowa wykonana z materiału zaprojektowanego z myślą o aktywności fizycznej. Samo określenie „techniczna” nie opisuje jednej konkretnej tkaniny – znaczenie mają skład, konstrukcja dzianiny, krój i wykończenie produktu. Przykłady znajdziesz w kategorii męskich koszulek treningowych.
Koszulka bawełniana
Koszulka, w której podstawowym włóknem jest bawełna. Może być używana również podczas treningu, ale jej właściwości będą inne niż w przypadku typowej koszulki technicznej wykonanej głównie z włókien syntetycznych.
Bluza sportowa
Warstwa odzieży noszona przed treningiem, po treningu albo na co dzień. Bluzy mogą mieć różny krój, gramaturę, rodzaj materiału i sposób wykończenia.
Spodnie dresowe
Długie spodnie o sportowym charakterze, zwykle wykonane z miękkiej dzianiny. Mogą być przeznaczone do rozgrzewki, lżejszych aktywności albo codziennego noszenia.
Komplet sportowy
Pasujące do siebie elementy odzieży noszone lub sprzedawane jako komplet, najczęściej góra i dół. W odzieży treningowej może to być na przykład top połączony z legginsami albo szortami. Gotowe komplety sportowe MAKEUSSTRONG pozwalają połączyć produkty z tej samej kolekcji.
Technologie i konstrukcja odzieży
Technologia bezszwowa
Sposób produkcji odzieży, w którym znaczną część kształtu i struktury produktu tworzy się już podczas dziania. Pozwala ograniczyć liczbę tradycyjnych szwów, ale nie oznacza, że gotowe ubranie zawsze jest całkowicie pozbawione łączeń. Więcej wyjaśniamy w poradniku o technologii bezszwowej.
V-Cut
Określenie stosowane w fasonach odzieży do opisania linii lub wycięcia układającego się w kształt litery V. Dokładne znaczenie zależy od konstrukcji konkretnego produktu.
V Shape
Określenie konstrukcji wykorzystującej linię w kształcie litery V. W zależności od produktu może odnosić się do układu pasa, tyłu legginsów albo innego elementu konstrukcyjnego.
Push Up
W odzieży sportowej określenie odnoszące się do konstrukcji mającej wizualnie podkreślać określony obszar sylwetki. W legginsach efekt może wynikać z marszczenia, linii konstrukcyjnych albo sposobu dziania.
Marszczenie
Element konstrukcyjny, w którym materiał jest celowo zebrany na określonym odcinku. W legginsach i szortach marszczenie często pojawia się w tylnej części produktu.
Dzianina prążkowana
Dzianina o widocznej, powtarzalnej strukturze przypominającej pionowe lub poziome prążki. Faktura może pełnić funkcję estetyczną i wpływać na sposób, w jaki materiał układa się na sylwetce.
Kompresja
Określenie stopnia przylegania i nacisku materiału na ciało. Poziomu kompresji nie da się wiarygodnie ocenić wyłącznie na podstawie składu – znaczenie mają również dzianina, konstrukcja, krój i rozmiar produktu.
Elastyczny pas
Fragment legginsów, szortów lub spodni zaprojektowany tak, aby dopasowywać się do obwodu talii. Może być wykonany jako osobny element albo stanowić część konstrukcji dzianiny.
Wysoki stan
Fason, w którym pas spodni, legginsów lub szortów znajduje się wyżej na tułowiu niż w modelach ze średnim albo niskim stanem. Dokładna wysokość zależy od konstrukcji produktu i proporcji sylwetki.
Żakard
Sposób tworzenia wzoru bezpośrednio w strukturze materiału. W odzieży może być wykorzystywany między innymi do tworzenia logo, napisów albo dekoracyjnych elementów dzianiny.
Płaski szew
Rodzaj łączenia zaprojektowany tak, aby ograniczyć wystającą krawędź klasycznego szwu. Sposób wykonania zależy od technologii i konstrukcji danego produktu.
Panel konstrukcyjny
Wyodrębniona część ubrania pełniąca określoną funkcję konstrukcyjną albo wizualną. Panele mogą różnić się kształtem, materiałem, kierunkiem dziania lub stopniem elastyczności.
Materiały w odzieży sportowej
Poliamid
Grupa włókien syntetycznych często wykorzystywanych w odzieży sportowej. Właściwości gotowego ubrania zależą nie tylko od samego włókna, ale również od jego proporcji w składzie, konstrukcji dzianiny i sposobu wykończenia.
Poliester
Włókno syntetyczne powszechnie stosowane w odzieży sportowej. Może występować samodzielnie albo w mieszankach z innymi włóknami. Zachowanie gotowego materiału zależy od jego struktury i konstrukcji.
Elastan
Włókno syntetyczne dodawane do materiałów w celu zwiększenia ich rozciągliwości. W odzieży sportowej często łączy się je z poliamidem, poliestrem lub bawełną.
Bawełna
Naturalne włókno wykorzystywane między innymi w T-shirtach, bluzach i spodniach dresowych. Ma inne właściwości użytkowe niż typowe syntetyczne materiały techniczne.
Dzianina
Materiał powstający przez tworzenie połączonych ze sobą oczek. Wiele ubrań sportowych wykonuje się właśnie z dzianin ze względu na możliwość uzyskania elastycznej i dopasowującej się konstrukcji.
Tkanina
Materiał powstający przez przeplatanie co najmniej dwóch układów nici. Tkanina i dzianina różnią się sposobem produkcji, a przez to także zachowaniem gotowego materiału.
Gramatura materiału
Masa materiału przypadająca na określoną powierzchnię, zwykle podawana w gramach na metr kwadratowy. Sama gramatura nie określa jednak wszystkich właściwości produktu.
Mieszanka włókien
Materiał zawierający więcej niż jeden rodzaj włókna, na przykład poliamid i elastan. Proporcje poszczególnych składników mogą wpływać na rozciągliwość, strukturę i zachowanie gotowej odzieży.
Dopasowanie i rozmiary
Biust
Obwód mierzony wokół najszerszego miejsca klatki piersiowej. Jest jednym z podstawowych wymiarów wykorzystywanych przy wyborze rozmiaru topów, rashguardów i innych elementów górnej części garderoby.
Obwód pod biustem
Pomiar wykonywany bezpośrednio pod biustem. Jest wykorzystywany między innymi przy doborze rozmiaru części topów i biustonoszy sportowych.
Talia
Obwód środkowej części tułowia. Przy porównywaniu wymiaru z tabelą rozmiarów ważne jest, aby mierzyć ciało bez nadmiernego ściskania miarki.
Biodra
Obwód mierzony wokół najszerszej części bioder i pośladków. Jest jednym z podstawowych wymiarów przy wyborze legginsów, szortów i spodni.
Wewnętrzna długość nogi
Odległość mierzona po wewnętrznej stronie nogi od okolicy kroku do końca nogawki. Pomiar pomaga ocenić długość legginsów lub spodni.
Dopasowany krój
Fason zaprojektowany tak, aby ubranie znajdowało się blisko ciała. Stopień dopasowania zależy od konstrukcji, materiału i rozmiaru produktu.
Regular fit
Określenie klasycznego, mniej przylegającego kroju. Dokładne proporcje mogą różnić się między markami i modelami.
Oversize
Celowo luźniejszy fason o zwiększonej objętości względem standardowego kroju. Nie oznacza automatycznie konieczności wyboru większego rozmiaru – należy sprawdzić konstrukcję konkretnego produktu.
Tabela rozmiarów
Zestawienie wymiarów przypisanych do poszczególnych rozmiarów odzieży. MAKEUSSTRONG publikuje osobne zakresy dla różnych kategorii produktów. Sprawdź tabelę rozmiarów MAKEUSSTRONG.
Pielęgnacja odzieży sportowej
Pranie odzieży sportowej
Sposób prania powinien zawsze wynikać przede wszystkim z instrukcji na metce konkretnego produktu. Różne materiały i wykończenia mogą wymagać innych temperatur i programów.
Pranie na lewej stronie
Wywrócenie ubrania przed praniem ogranicza bezpośrednie tarcie zewnętrznej powierzchni materiału o bęben i inne rzeczy znajdujące się w pralce.
Temperatura prania
Nie ma jednej temperatury właściwej dla całej odzieży sportowej. Odpowiednią wartość należy zawsze sprawdzić na metce konkretnego modelu.
Płyn do płukania
Środek zmiękczający stosowany podczas prania. Przy odzieży technicznej warto kierować się instrukcją producenta produktu i nie stosować większej ilości niż zalecana.
Suszenie odzieży sportowej
Sposób suszenia powinien być zgodny z oznaczeniami na metce. Jeżeli produkt nie jest przeznaczony do suszenia bębnowego, należy wybrać inną metodę.
Pielęgnacja odzieży bezszwowej
Odzież bezszwowa może różnić się składem i konstrukcją, dlatego również tutaj pierwszeństwo ma instrukcja konkretnego produktu. Więcej wskazówek znajdziesz w poradniku jak prać i dbać o odzież sportową i bezszwową.
Mechacenie materiału
Powstawanie drobnych kulek włókien na powierzchni materiału wskutek tarcia i użytkowania. Podatność na mechacenie zależy między innymi od rodzaju włókien, struktury materiału i sposobu pielęgnacji.
Podstawowe pojęcia treningowe
Seria
Grupa powtórzeń wykonywanych jedno po drugim przed zaplanowaną przerwą. Trzy serie po dziesięć powtórzeń oznaczają trzy oddzielne bloki po dziesięć powtórzeń.
Powtórzenie
Jedno pełne wykonanie ruchu w ćwiczeniu. Dziesięć przysiadów wykonanych bez przerwy to dziesięć powtórzeń w jednej serii.
Zakres powtórzeń
Przedział liczby powtórzeń zaplanowany dla danej serii, na przykład 8–10. Dobór zakresu zależy od celu i konstrukcji planu treningowego.
Seria robocza
Seria wykonywana z obciążeniem i poziomem trudności przewidzianym jako właściwa część treningu danego ćwiczenia.
Seria rozgrzewkowa
Lżejsza seria poprzedzająca serie robocze. Służy przygotowaniu do konkretnego ruchu i stopniowemu przejściu do obciążenia używanego w głównej części ćwiczenia.
Ciężar roboczy
Obciążenie stosowane w głównych seriach ćwiczenia. Powinno być dopasowane do planowanego zakresu powtórzeń, techniki i poziomu trudności.
Objętość treningowa
Ilość wykonanej pracy treningowej. Może być opisywana liczbą serii i powtórzeń, a w niektórych analizach także z uwzględnieniem użytego obciążenia.
Intensywność
Pojęcie opisujące trudność wysiłku. W treningu siłowym może odnosić się do ciężaru względem możliwości ćwiczącego albo do odczuwanej trudności serii.
RPE
Skrót od Rate of Perceived Exertion. W treningu siłowym często wykorzystuje się skalę od 1 do 10 do określenia subiektywnej trudności wykonanej serii.
RIR
Skrót od Reps in Reserve, czyli szacowanej liczby powtórzeń pozostających w zapasie. RIR 2 oznacza, że ćwiczący ocenia, że byłby w stanie wykonać jeszcze około dwóch powtórzeń.
ROM
Skrót od Range of Motion, czyli zakresu ruchu wykonywanego podczas ćwiczenia. Odpowiedni zakres zależy od ruchu, celu i indywidualnych możliwości.
Tempo ćwiczenia
Sposób określania czasu trwania kolejnych faz powtórzenia, na przykład opuszczania ciężaru, zatrzymania i podnoszenia.
Progresywne przeciążenie
Stopniowe zwiększanie wymagań treningowych w czasie. Może oznaczać zwiększanie ciężaru, liczby powtórzeń, liczby serii, zakresu ruchu albo innego parametru.
Superseria
Połączenie dwóch ćwiczeń wykonywanych kolejno z bardzo krótką przerwą albo bez standardowej przerwy pomiędzy nimi.
Dropset
Metoda, w której po wykonaniu serii zmniejsza się obciążenie i kontynuuje ćwiczenie z krótką przerwą albo bez przerwy.
Deload
Zaplanowany okres zmniejszenia obciążenia treningowego. Może obejmować redukcję ciężaru, liczby serii, powtórzeń albo całkowitej objętości.
FBW
Skrót od Full Body Workout. Oznacza sposób organizacji treningu, w którym podczas jednej jednostki ćwiczy się wiele głównych grup mięśniowych.
Split treningowy
Sposób podziału planu treningowego na poszczególne dni. Każda jednostka może skupiać się na innych partiach mięśniowych albo wzorcach ruchowych.
Cardio
Forma wysiłku, której głównym elementem jest dłuższa praca układu krążeniowo-oddechowego, na przykład bieganie, jazda na rowerze albo marsz na bieżni.
Trening siłowy
Trening wykorzystujący opór zewnętrzny albo ciężar własnego ciała w celu rozwijania zdolności siłowych i innych cech układu mięśniowo-ruchowego.
Trening obwodowy
Forma treningu, w której kilka ćwiczeń wykonuje się kolejno jako jeden obwód, a następnie sekwencję można powtórzyć określoną liczbę razy.
Mobilność
Zdolność do wykonywania ruchu w potrzebnym zakresie przy zachowaniu kontroli. Zależy między innymi od elastyczności, siły, stabilizacji i indywidualnej budowy ciała.
DOMS
Skrót od Delayed Onset Muscle Soreness, czyli opóźnionej bolesności mięśni pojawiającej się po wysiłku. Jej występowanie nie jest koniecznym warunkiem skutecznego treningu.
Ćwiczenia i podstawowe pojęcia związane z ruchem
Przysiad
Wzorzec ruchowy obejmujący zgięcie i wyprost między innymi stawów biodrowych i kolanowych. Może być wykonywany bez dodatkowego obciążenia albo z różnymi jego formami.
Martwy ciąg
Ćwiczenie wielostawowe polegające na podnoszeniu obciążenia z pozycji dolnej poprzez pracę bioder, kolan i tułowia. Istnieje wiele wariantów tego ruchu.
Hip thrust
Ćwiczenie oparte na wyproście biodra, najczęściej wykonywane z górną częścią pleców opartą o podwyższenie i z obciążeniem umieszczonym w okolicy bioder.
Wykroki
Ćwiczenie wykonywane w pozycji wykrocznej, w którym nogi pracują w asymetrycznym ustawieniu. Istnieją warianty wykonywane w miejscu, w ruchu i z dodatkowym obciążeniem.
Wyciskanie
Grupa ćwiczeń polegających na przemieszczaniu obciążenia od ciała poprzez ruch wypychający. Przykładem jest wyciskanie leżąc albo nad głowę.
Wiosłowanie
Grupa ćwiczeń przyciągających, w których obciążenie albo uchwyt przemieszczany jest w kierunku tułowia.
Ćwiczenie wielostawowe
Ćwiczenie angażujące ruch w więcej niż jednym stawie. Przykładami są między innymi przysiady, martwe ciągi i część wariantów wyciskania.
Ćwiczenie izolowane
Ćwiczenie skupiające się głównie na pracy jednej grupy mięśniowej i obejmujące zwykle mniej stawów niż ćwiczenie wielostawowe.
Faza koncentryczna
Faza ruchu, podczas której pracujący mięsień skraca się pod obciążeniem. Przykładem jest wstawanie z przysiadu.
Faza ekscentryczna
Faza ruchu, w której pracujący mięsień wydłuża się pod obciążeniem. Przykładem jest kontrolowane schodzenie w dół podczas przysiadu.
FAQ – najczęstsze pytania o odzież sportową i trening
Czym różni się technologia bezszwowa od ubrania całkowicie bez szwów?
Technologia bezszwowa pozwala ograniczyć liczbę tradycyjnych łączeń i kształtować znaczną część produktu już podczas dziania. Nie oznacza jednak, że gotowy produkt musi być całkowicie pozbawiony szwów.
Czym różni się top sportowy od biustonosza sportowego?
Nie istnieje jedna uniwersalna granica między tymi nazwami. W praktyce różnice wynikają przede wszystkim z konstrukcji, zabudowania, ramiączek, wkładek i sposobu dopasowania konkretnego modelu.
Co oznacza Push Up w legginsach?
To określenie konstrukcji mającej wizualnie podkreślać okolice pośladków. Efekt może być uzyskiwany przez marszczenia, linie konstrukcyjne albo odpowiednio zaprojektowaną dzianinę.
Jak sprawdzić właściwy rozmiar odzieży MAKEUSSTRONG?
Najlepiej porównać własne pomiary z zakresem odpowiednim dla konkretnej kategorii produktu. Aktualne dane znajdują się w tabeli rozmiarów.
Co oznaczają RPE i RIR?
RPE służy do subiektywnej oceny trudności serii, natomiast RIR opisuje szacowaną liczbę powtórzeń pozostających w zapasie. Oba pojęcia są wykorzystywane do opisywania intensywności treningu.
Czy odzież sportową można prać tak samo jak zwykłe ubrania?
Nie zawsze. Sposób prania powinien wynikać z instrukcji na metce konkretnego produktu, ponieważ skład i sposób wykończenia mogą się różnić.